Interieur Weeskamer

reght huys westzaan weeskamerDe weeskamer was het onderkomen waar de klerken (schrijvers) stonden en waar de weesmeesters met de vroedschap vergaderden. Het vastleggen van de eigendommen van wezen was een omvattende taak, omdat een kind in die tijd al “wees” werd genoemd, wanneer het één van de ouders had verloren, het kind was bovendien tot de leeftijd van 26 jaar onbevoegd beslissingen te nemen.
Voor de meeste Westzaners zal de hulp van de weeskamer niet nodig geweest zijn, simpelweg omdat ze vrijwel zonder bezittingen waren. Er bestond overigens geen direct verband met het dicht bij ’t Reght Huys gesitueerde weeshuis.

De schoorsteenmantel is in Rococo stijl uitgevoerd, gemakkelijk te herkennen aan de asymmetrische krulvorm, de schoor- steenboezem is weer in Lodewijk XVI uitgevoerd en is versierd met de allegorische figuur van de civiele rechtspraak, geplaatst in een medaillon dat aan linten is opgehangen. Boven het medaillon het wapen van de Banne, eronder een pijlenbundel en boven het wapen van S. Jongewaard, palmtakken.

De wapens links en rechts van het medaillon zijn de wapens van weesmeesters:
* Pieter Pauw, weesmeester woonde in de Oosterbuurt (nu Zei­lenmakersstraat)
* Poulus de Lange, koopman en weesmeester, was o.a. eigenaar van het pakhuis “Het welvaren” aan het Watermolenpad (achter het terrein Kerkbuurt 7).
* P. Pronk, de grote onbekende want over zijn identiteit is, naar mededeling van onderzoeker Nico Heermans, niets te vinden.
* Simon Simonides Jongewaard, zoon van de schout.
* Simon Jongewaard Junior, notaris, schout in de periode 1772- 1787 en van 1766 tot 1786 secretaris van de Banne Westzaan.
* Hendrik Christiaan Gobel, bijgenaamd “Hein de Draaier”, of “Schele Hein” was secretaris. Hij kreeg deze bijnaam omdat hij steeds andere politieke bazen diende, hij is later nog een keer uit Zaandam verjaagd, omdat hij te Frans gezind was, maar werd toch de eerste burgemeester van Zaandam.
” Hier ligt Schele Hein, een van draaijers bazen,
Die in de pleitzaal zich verdedigde met razen,
Dat hier zijn stinkend lijk in een grafkuil rot,
Is voor het beledigd volk een weldaad van hun God”.
* Jan Spat, weesmeester, woonde Kerkbuurt 11 (huis van familie Kit) was jaren schepen en lid van de vroedschap.
* Pieter Fronken, weesmeester uit Wormerveer, reder in de walvisvaart en olieslager, stond bekend als “vergadertijger” zijn naam staat onjuist gespeld.
* Abraham Prins, vertegenwoordigde als weesmeester de belan­gen van Koog a/d Zaan.

Links en rechts van de schoorsteenmantel zijn werken van respectievelijk Chris en Willem Jansen.
Een groot schilderij van de hand van Willem Jansen toont het Weeshuis, dat nu op de Zaanse Schans staat (thans restaurant “De Hoop op D’ Swarte Walvis”).

Verder twee bekende prenten, welke de vernietigende val van de kerktoren op nieuwjaarsmorgen 1843 laten zien (het gezin van de timmerman, wonende in het kleine huis links van de kerk, vond daarbij de dood).

Oorspronkelijk waren aan de binnenzijde van de ramen draaibare luiken bevestigd (als in de Reghtzaal).
De voor het houtwerk toegepaste okerkleur is bij de laatste restauratie aangebracht (niet oorspronkelijk, maar des tijds wel een bekende kleur).

Comments are closed.